تبلیغات
علم آمـــــــــــــــــــــوز - سموم(موادشیمیایی)احتیاط وچگونگی درمان مسمومیت

علم آمـــــــــــــــــــــوز

وبلاگ تخصصی آموزشی علوم تجربی دوره‌ی متوسطه اول



سم چیست؟

به مواد شیمیایی گفته می شود كه برای بدن جاندار لازم نیست و وارد شدن آن به بدن جاندار باعث ناهماهنگی ها و اختلالاتی در بدن جاندار شده وادامه ی زندگی جانداررا غیر ممكن می سازد.با توجه به اینكه مواد شیمیایی كه در آزمایشگاه مورد استفاده قرار می گیرند و ممكن است آزمایشگر در تماس مستقیم با آنها قرار گیرد لذا چگونگی مقابله وجلوگیری از آن ضروری به نظر می رسد. در این جا نحوه ی مقابله ی كلی با انواع مسمومیت و پس از آن به طور اختصاصی در مورد بیشتر مواد شیمیایی مورد نیاز در آزمایشگاها بررسی می شود.

الف)آلوده شدن پوست بدن به مواد شیمایی سمی :

طریقه ی معمولی عبارتست از شستن با آب سرد و یا ولرم فراوان می باشد ، لازم به توضیح است كه نباید از آب داغ یا گرم استفاده كرد زیرا با اتساع رگها آب گرم جذب سم را آسانتر می كند . اگر لباس آلوده به مواد شیمایی سمی باشد فوری باید لباس را در آورد و پوست زیر آنرا كه آنهم آلوده به مواد شیمیا یی است بیدرنگ با مقدار زیادی آب شست.

ب)آلوده شدن چشم به مواد شیمیای :

این پیشامد بیسار خطرناك است ولوآنكه اثر ماده شیمیایی ضعیف باشد. طریقه ابتدایی رفع آلودگی سشستشوی چشم بمدت 15 دقیقه با اب غیر آلوده وقرار دادن چشم زیر آب جاری از شیر دستشویی می باشد .هیچ وقت نباید اسید ها را با محلول قلیایی خنثی كرد.

پ) استنشاق هوای سمی:

تنفس مصنوعی اولین توصیه برای سموم است سموم را فوری باید از محیط آلوده به گاز شیمیایی سمی خارج وبه هوای آزاد رساندن ودر صورت غیر ممكن بودن تمام در ها و پنجره های محیط آلوده را باز كرده و به مسوم مقدار خیلی آب خوارنید ودر مكان دیگری با گرم نگهداشتن بدن مسموم او را وادار به استراحت كامل كرد.

اگر بیمار مسموم بیهوش شده باشد با بیرون كشیدن زبان بیمار بمقدار 5تا 10 لیتر گاز اكسیژن را از راه ماسك دهان و بینی به بیمار رسانید البته این كار در بیمارستان امكان پذیر است.

ت)خوردن مواد سمی :

اگر مسموم مواد شیمیایی را خورده و وارد معده ی او شده باشد در ابتدا باید مواد قی آور به بیمار خوارنید ومعده ی او را شستشو داد معمولی ترین روش برای استفراق كردن مسموم غلغلك دادن پشت گلو بوسیله انگشت سبابه است زیرا پس از استفراغ ایجاد ضعیف وبی حالی نمی كند . قی آورهایمعمولی در آزمایشگاه محلولهای خیلی خیلی رقیق پر منگنات پتاسیم یا محلول سولفات مس    و محلول سولفات روی می باشد .لازم به توضیح است كه مواد قی آور بیشتر زمانی بكار می رود كه

بخواهیم قطعات مواد سمی جامد سمی را از معده خارج كنیم در حال حاضر محلول رقیق پر منگنات پتاسیم در مراكز درمانی برای شستشوی معده ی بیمارانی كه مواد شیمیایی سمی خورده اند بكار می رود.

 

1- آمونیاك NH3

محرك قوی و سوزانندگی،تحریك دستگاه عصبی

تحریك شدید قرینهی چشم (تیزگی) سیلان بزاق، تهوع، استفراغ ، شكم درد ،تعریق و سرفه. غلظت زیاد آن باعث قطع تنفس و مرگ می شود. حداقل مقدار كشندهی آن CC10 است.

درمان :قرار دادن بیمار در معرض هوای آزاد،شستن اندام های آلوده با آب (15 دقیقه ) یا آب نمك خیلی رقیق و خوراندن سركه یا آبلیمو همراه با آب میوه.

 

2- آهك :cao

محرك ملایم پوست، تولید ترك های دردناك در صورت وارد شدن به چشم ریزش اشك وسوزش.

درمان: روغن های نرم كننده را به پوست بمالید.

3-اتانول (اتیل الكل ):C2H5OH

میزان زیاد تهوع ،استفراغ ،سر گیجه،كلفتی زبان،گشادی مردمك ها و بر افروختگی ،اختلال حركات عظلانی و ... را به دنبال دارد.

درمان: شستشوی معده با محلول جوش شیرین یا پنیران سدیم 1% و استراحت بیمار. در خون میزان 5 در هزار برای افراد غیر الكلی مرگ آور است.

4-اتر (دی اتیل اتر)(C2H5)2O

محرك مخاط تنفسی و اختلال در كار قلب ،بر انگیختگی، ازدیاد فشار خون ، خونریزی مغزی ،بیهوشی و ... حداقل مقدار كشنده گی آن 25 تا 30 گرم است.

درمان: گرم نگهداشتن بیمار و استنشاق هوای تازه

5-استن (پروپانون) ‍‍‍CH3-CO-CH3محرك و خواب آور – از بین برنده ی چربی های پوست . تحریك غشای مخاطی ،سردرد ،هیجان،خستگی،تهوع،استفراغ.حداقل مقدار كشنده ی آن 75 میلی لیتر است.

درمان: قرار دادن مسموم در هوای آزاد.در صورت خوردن ،شستشوی معده با قهوه ی غلیظ .

6- اسید استیك (جوهر سركه ) CH3COOH

سوزاننده و تحریك كننده ،كندن قسمت های سطحی پوست، ورم شش ها،ضایعات لوله های ادراری .استنشاق بخار آن ایجاد تحریك مغزی می كند.

درمان: شستن پوست آلوده با آب زیاد و پارچه ی آغشته به جوش شیرین به مدت نیم ساعت . در صورت خوردن مقدار زیادی آب آهك به فرد بخورانیم.

7-اسید اگزالیك و اگزالات ها

سوزاننده ی بافت است.درد،سوزش،تهوع،انقباض عضلانی،كم ادراری به علت رسوب بلورهای اگزالات كلسیم درلوله های ادراری، ادرار خونی. مقدار كشندهی ان 5 تا 10 گرم است.

درمان:مخلوط آب و آهك وآب قند را به صورت خوراكی به بیمار بدهید و شستشوی معده با همین محلول.

8-اسید سولفوریك H2SO4

تماس با پوست:تولید درد،پیداش لكه های زرد تا قهوه ای.

تماس با چشم:ورم ملتحمه ی چشم،ازبین رفتن كامل قرنیه،درد و از نور هراسی.

استنشاق بخارات اسید:سرفه،احساس خستگی ،سردرد،سر گیجه وخیز ششی كه 6 تا 8 ساعت بعد از استنشاق ظاهر می شود.كبودی پوست و ازدیاد فشار خون .تكرار مسمومیت باعث خرابی دندان ها می گردد.

خوردن اسید سولفوریك:درد، سوزش،اسهال همراه خون تیره، پایین رفتن فشار خون به سرعت تا حد شوك و تب شدید كه نشانه ی سوراخ شدن روده است.

مقدار كشنده ی آن 5میلی لیتر است،ولی 1 میلی لیتر نیز ممكن است شوك منجر به خفگی را ایجاد كند.

درمان: اگر پوست آلوده به اسید شده باشد ،موضع را با آب فراوان حداقل 15 دقیقه بشوید. اگر اسید سولفوریك خورده شده باشد، نباید لوله را به معده وارد كرد.داروهای قی آور نباید تجویز كرد. آب مخلوط با اكسید منیزم یا آب آهك را باید تجویز كرد.

دادن شیر و تخم مرغ به بیمار مفید است. برای رفع درد ،تزریق 10 میلی گرم مرفین به زیر جلا الزامی است.

 

9-هیدروکسید سدیم  ( سود سوزآور)

کلیات 

عوارض حاد 

عوارض مزمن 

تماس پوستی :   

تماس چشمی 

مواجهه تنفسی :   

مواجهه گوارش 

شرایط مستعد کننده

کمک های اولیه 

استانداردهای تماس استنشاقی :

 

 

 کلیات :  هیدروکسید سدیم   بشدت خورنده بوده و یک تحریک کننده قوی دراثرتماس از راههای مختلف می باشد. ( تنفسی ، گوارشی ، پوستی و چشمی )  هیدروکسید سدیم  سبب سوختگی شدید وآسیب دائمی  بافت های در تماس میگردد .  مکانیسم سوختگی دوگانه است  سوختگی حرارتی ناشی از ترکیب سدیم هیدروکسید با رطوبت و متعاقب آن ایجاد گرما و نیز سوختگی شمیایی      ناشی از واکنش با ملکولهای ارگانیک  .  ذرات منتشر در هوای هیدروکسیدسدیم خیلی تحریک کننده  برای  سیستم  تنفسی فوقانی  می باشد و ممکن است سبب ادم ریه شود .  سدیم هیدروکسید سریعا در تماس  با بافت ها واکنش داده ،  لذا سمیت سیستمیک ایجاد  نمی کند  یعنی عوارض در محلی دوراز نقطه تماس ایجاد نمی کند .

 

عوارض حاد :  عوارض حاد ناشی از تماس کوتاه با غلظت های زیاد سدیم هیدروکسید رخ می دهد که شامل تحریک و التهاب و سوختگی پوست ،  چشم ، بینی ،  نای و حنجره می باشد .  گاهی استشناق میزان زیاد هیدركسید سدیم منجر به تورم حنجره و بیماری های انسدادی ریوی غیر قابل برگشت می گردد .  علائم اولیه بلع  شامل درد شکم و استفراغ  میباشد .  پرفوراسیون یا سوراخ شدن     سیستم گوارش معده-روده ای و شوک هم  امکان دارد  رخ دهد ولی این حادثه  تا چند ساعت     پس از بلع علائمش ظاهرمیگردد .  تماس با محلولهای  50 -  25%    سبب ا لتهاب فوری پوست میگردد ولی غلظتهای کم ( زیر4% ) سبب تحریک پوستی نمی گردد مگر اینکه چند ساعت تماس   طول بکشد .  تماس چشمی سبب سوختگی و گاهی سبب آسیب دائمی چشمی می گردد ولی تشخیص شدت آسیب چشمی مقدور نمی باشد مگر آنکه 72 ساعت از تماس گذشته باشد.

 

عوارض مزمن :  عوارض مرمن ناشی ازتماس طولانی با غلظت های کم هیدروکسیدسدیم منتشردرهوا  رخ می دهد که شامل التهاب بینی وگلو ،  درد قفسه  سینه ،  کوتاهی تنفس و زخم       مجرای بینی می باشد و تماس فرمن  پوستی  ممکن است  سبب درماتیت گردد .

 

تماس پوستی :   تماس پوستی باگرانولهای سدیم هیدروکسید یا محلولهای غلیظ سبب         سوختگی های شیمیایی و حرارتی شده که منجر به آسیب عمیق بافتی می گردد .  متعاقب تماس     با محلولهای 50-25%  التهاب وتحریک طی 3 دقیقه  ظاهرمی گردد سوختگی بصورت نرم و مرطوب وخیلی دردناک می باشد .  تماس با شدت کمتر سبب التهاب ،  قرمزی و تورم  می گردد .  تماس     با محلولهای رقیق سدیم هیدروکسید برای چندین ساعت  سبب درد نمیگردد اما سوختگی های  شدید می تواند رخ دهد ،  اگرماده شیمیایی سریعا با شستشو از پوست  رفع نگردد .   تماس کوتاه با میزان کم متعاقب بهبود سریع ،  سبب عوارض تاخیری و یا طولانی مدت نمی گردد .   تماس مزمن پوستی ممکن است سبب درماتیت شود .

 

تماس چشمی :  تماس چشمی با گرانولهای هیدروکسید سدیم  یا محلولهای غلیظ می تواند پروتئین های چشم را هیدرولیز کرده ،  سبب سوختگی شدید و آسیب چشمی گردد .  ضایعات سطحی ، تخریب سلولی ،  التهاب و کدورت قرینه  ممکن است رخ دهد .  زخم ممکن است چندین روز پس ازتماس نیز پیشرفت نماید .  عوارض شدید شامل کاتاراکت ، گلوکوم ،  چسبندگی پلک به قرنیه ، کوری و از دست دادن چشم  می باشد .

 

 

 مواجهه تنفسی :   استشناق ذرات ریز یا غبار سدیم هیدروکسید سبب تحریک دهان ، بینی ، گلو و مجاری تنفسی فوقانی می گردد .  درصورتی که تماسها تکرار شونده  و  یا طولانی باشد    ممکن است تحمل نسبت به این اثرات رخ دهد .  غلظتهای بالا برای سیستم تنفسی فوقانی خیلی تحریک کننده است و ممکن است سبب ادم ریه شود .  شرایطی که می تواند دراثرتماس طولانی مدت رخ دهد شامل گرفتگی  صدای  مداوم  و سندرم اختلال واکنش مجاری هوایی (RADS)       می باشد که این نوعی ازآسم ناشی از مواد شیمیایی  و محرک می باشد .

 

مواجهه گوارش :  بلع  سدیم هیدروکسید سبب زخم های شدید و سریعا خورنده دهان  ، مری و معده می گردد .  نکته مهم قابل ذکر اینست که  فقدان  سوختگی واضح  و قابل رویت در دهان وجود سوختگی مری را رد نمیکند .  بلع فورا دردناک و سخت می شود و آبریزش ازدهان بطورزیاد وشایع رخ  می دهد  .  درد شکم و قفسه سینه اغلب وجود دارد .  استفراغ ،  افتادن به روی شکم        و ضربان تند و ضعیف وکولاپس ممکن است رخ دهد .  درافرادی که بهبود میابند ،  زخم فشارنده  مری و سیستم گوارشی  ( معده-روده ای )  درنهایت  ممکن است رخ دهد . گزارشاتی از سرطان   SCC  مری در مدت زمان طولانی 42-12 سال پس از بلع مشاهده شده است  اما  این کانسرها بنظرنمی رسد که ناشی از اثر کارسینوژن مستقیم  سدیم هیدروکسید  باشد .

 

شرایط مستعد کننده :  افراد با بیماری های تنفسی ،  چشمی و پوستی  قبلی  ، ممکن است نسبت به سدیم هیدروکسید حساس تر باشند .  افراد با گلوکوم نباید در معرض رطوبت و یا غبار سدیم هیدروکسید قرارگیرند  زیرا که آن  فشار چشم را  بالا .می برد .  تماس همزمان با مواد شیمیایی تحریک کننده  و خورنده دیگر ،  ممکن است اثرات سمی هیدروکسید سدیم راتشدید نماید .

 افزایش حرارت و دمای محیط کارمیزان سمیت راتشدید می نماید .

 

کمک های اولیه :  الف) چشم :   سریعا چشم ها را برای 15دقیقه شتشو دهید درحالیکه پلکها را به بالامیبرید .  رسیدگی پزشکی باید  فورا شروع  گردد .

ب) پوست :  قطع  سریع  تماس پوستی حیاتی است . لباس و کفش های آلوده را درآورید سریعا پو ست را حداقل برای15دقیقه با مقادیرزیاد آب  ، شستشودهید .  لباسها را قبل از مصرف ،  دوباره بشویید .

ج) گوارش :  سعی درالقای استفراغ نکنید .   cc  200-100  آب یا شیر بدهید .  شارکول فعال را استفاده نکرده و سعی در خنثی کردن محتویات معده نکنید .  هرگزدر فردی که هوشیاری کامل ندارد ازطریق دهانی چیزی ندهید .  رسیدگی پزشکی باید فورا شروع شود .

د) تنفس :   فردبیماررا به هوای تازه و آزاد ببرید .  اگر بیمار تنفس ندارد  ، تنفس مصنوعی بدهید .  اگربیمار سخت نفس می کشد به او اکسیژن  بدهید . سریعا مراقبت پزشکی راشروع کنید .

 

استانداردهای تماس استنشاقی :

1) سقف تماس  CL(که نباید درهیچ زمان بیشتر از آن شود)   2 mg/m3 

2)  STEL  or  STحد تماس کوتاه مدت                               نامشخص  

3)متوسط تماس 8 ساعت مجاز (TWA)                                    2 mg/m3

4)میزان خطرفوری برای حیات وسلامتی (IDLH)                       mg/m3 10

به زودی تكمیل خواهد شد





عباس رزاقی


آخرین پست ها


آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :